بیانیه پایانی اجلاس مدیران و روسای مراکز، دانشکده‌ها و گروه‌های آموزشی زبان و ادبیات فارسی
در طول سده‌های گذشته زبان وادبیات فارسی به دلیل ماهیّت فرهنگی و اخلاقی آن، همواره قابلیت و ظرفیت تأثیرگذاری در ایجاد فضای گفت‌وگو، تعاملات و همدلی میان ملت ایران با دیگر فرهنگ‌ها و ملت‌ها، به ویژه مردم قارّه پهناور آسیا داشته است. این سرمایۀ معنوی مشترک، امروزه نیز ظرفیت چشمگیری جهت همسویی و همکاری‌های علمی و فرهنگی منطقه‌ای داراست. وجود صدها مرکزآموزشی و گروه‌های آموزشی زبان و ادبیات فارسی در مراکز دانشگاهی ایران و کشورهای آسیایی و اشتغال به تحصیل هزاران استاد و دانشجو در این حوزه در کنار ظرفیت‌های مربوط به ترجمه و نشر شاهکارهای ادب فارسی، این فرصت و امکان را فراهم آورده است تا با پی¬ریزی همکاری‌های علمی آموزشی میان دانشگاه¬های ایران با مراکز دانشگاهی فوق از ظرفیت زبان و ادبیات فارسی بیش از گذشته در توسعه وگسترش همدلی و همکاری‌های علمی فرهنگی منطقه‌ای بهره جست. تصحیح نسخ خطی، تبادل استاد و دانشجو، همکاری‌های علمی در ترجمه و نشر وپژوهش آثارادبی، برگزاری همایش‌ها و تحقیقات مشترک ادبی، برپایی فرصت‌های علمی از جمله زمینه‌های همکاری در این عرصه به شمار می‌آید.
با توجه به جایگاه ویژۀ زبان و ادبیات فارسی، و با هدف بهره‌گیری از ظرفیت زبان فارسی در تقویت همدلی‌ها و همکاری‌های علمی و فرهنگی مردم قارة آسیا، نخستین اجلاس مدیران و مسئولان مراکز، گروه‌ها و دپارتمان‌های زبان فارسی ایران و سایر کشورهای آسیایی که به موضوع «زبان فارسی، میراث مشترک معنوی» و فرصت و ظرفیت‌های آن در توسعه همکاری‌های علمی و فرهنگی اختصاص یافته بود، طی روزهای 14 و 15 مهر 1403/ 5 و 6 اکتبر 2024 با حضور مدیران و مسئولان گروه‌ها و دپارتمان‌ها و نهادهای علمی دانشگاهی ایران و کشورهای هند، پاکستان، افغانستان، بنگلادش، گرجستان، ازبکستان، قزاقستان، ارمنستان، اندونزی، مالزی، تایلند و فیلیپین و عراق برگزار شد. در این نشست دو روزه نمایندگان مراکز و نهادهای علمی دانشگاهی شرکت کننده مذکور در فهرست پیوست، ضمن بررسی ظرفیت‌های همکاری‌های علمی فرهنگی در حوزه زبان فارسی، در خصوص زمینه‌ها و فرصت‌های همکاری‌های علمی که می‌تواند مسیر توسعۀ روابط علمی آموزشی و فرهنگی میان این مراکز با محوریت زبان فارسی را هموارتر سازد، بحث و تبادل نظر کردند.
شرکت کنندگان در این دور از گفت وگوها، ضمن بررسی ظرفیت‌ها و زمینه‌های همکاری دانشگاه‌های ایران با مراکز و دپارتمان‌های زبان فارسی دانشگاه‌های آسیایی شرکت کننده در این اجلاس و همچنین ضمن بررسی مشکلات وچالش‌های موجود در حوزه آموزش زبان وادبیات فارسی در دپارتمان‌ها، دانشکده‌ها و مراکز آموزش زبان فارسی، فرصت‌ها و زمینه‌های همکاری‌های علمی فرهنگی مشترک در حوزه زبان و ادبیات فارسی را به شرح زیر مورد تاکید و توافق قرار دادند:
- تقویت وتوسعه همکاری‌های علمی فرهنگی در حوزه زبان و ادبیات فارسی با تأکید بر کارکردها و ظرفیت‌های مهم این حوزه جهت فراهم سازی زمینه های همدلی و همکاری به ویژه با هدف مبادلات علمی، آموزشی، پژوهشی، ترجمه ونشر منابع ادبی، برگزاری جشنواره ها و همایش های علمی فرهنگی وسایر همکاریها بین کشورهای آسیایی از طریق تعیین دانشگاه‌های معین ایرانی و مراکز ودپارتمان های همکار در دانشگاه¬های آسیایی؛
- توافق گردید هریک از دانشگاه¬های ایرانی فعّال در حوزه زبان وادبیات فارسی به عنوان دانشگاه¬های معین ایرانی، یک یا چند دانشگاه و دپارتمان فعّال در آموزش زبان و ادبیات فارسی در کشورهای آسیایی را به عنوان دانشگاه همکار تحت پوشش خود قرار دهند؛
توافق جهت تأسیس مجمع آسیایی همکاری‌های علمی فرهنگی زبان و ادبیات فارسی با هدف تقویت و پایدارسازی تعاملات علمی فرهنگی میان مراکز دانشگاهی وفرهنگی ایران و مراکز دانشگاهی و دپارتمان‌های زبان فارسی در کشورهای آسیایی در حوزه آموزش، پژوهش وسایر همکاری‌های علمی فرهنگی در حوزه زبان وادبیات فارسی؛ و تأسیس دبیرخانه مجمع با هدف پی گیری واجرایی سازی توافقات اعضای مجمع؛ پیگیری و هماهنگی جهت اجرای توافقات، هماهنگی مربوط به نشست های سالانه، مسئولیت راه اندازی سامانه مجمع وهمچنین انتشار فصلنامه مشترک علمی در حوزه زبان وادب فارسی با مشارکت اعضای مجمع؛
- توافق گردید دبیرخانه مجمع به صورت دوره ای دردانشگاههای عضو مستقر می‌شود. دانشگاه نیشابور تا اجلاس بعدی با همکاری ومشارکت سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامی مسئولیت این دبیرخانه را عهده دارخواهد بود.
- تأکید بر یافتن راهکارهایی برای تسهیل اعزام استاد ومدرس زبان وادبیات فارسی یا دانشجویان دکتری زبان و ادبیات فارسی از سوی دانشگاه‌های ایران جهت تأمین نیازهای استاد مراکز آموزشی و دپارتمان‌های زبان فارسی دانشگاه‌های آسیایی؛
- تأکید بر حمایت مراکز دانشگاهی ایران در تأمین منابع مورد نیاز دپارتمان‌ها و مراکز آموزش زبان وادبیات فارسی دانشگاه‌های آسیا بویژه در حوزه ادبیات معاصر، ادبیات کودک و ادبیات تطبیقی؛
- همکاری در برپایی دوره‌های مشترک بین دانشگاه‌های ایران وسایر مراکز دانشگاهی آسیا؛
- تسهیل و توسعه مبادله استاد و دانشجو میان دانشگاه‌ها؛
- همکاری مراگز و دانشگاه‌ها در برپایی دوره‌های دانش افزایی زبان وادبیات فارسی؛
- حمایت از راه اندازی وامکان تحصیل مجازی در رشته زبان وادبیات فارسی؛
- ارسال فهرست و نشانی الکترونیکی نشریات علمی زبان فارسی دانشگاه‌های ایران برای ارسال مقاله استادان و دانشجویان زبان فارسی دانشگاه‌های آسیا؛
- بهره¬گیری از فضای مجازی وفناوری‌های نوین آموزشی بویژه هوش مصنوعی در حوزه آموزش زبان وادبیات فارسی؛
- بهره‌گیری از ظرفیت استادان دو طرف در تدوین پایان نامه‌های ارشد و دکتری در جایگاه استاد راهنما، مشاور و داور؛
- بسترسازی برای حضور استادان زبان وادبیات فارسی کشورهای آسیایی در چایگاه دانشجویان پسا دکتری؛
- همکاری در راه اندازی مجلات معتبر با نمایه بین المللی؛
- همکاری در احیای نسخ خطی فارسی و میراث مکتوب؛
- همکاری در ترویج ادبیات معاصر فارسی و ادبیات تطبیقی؛
- تسهیل در دسترسی استادان و دانشجویان زبان فارسی دانشگاه‌های عضو مجمع به کتابخانه ها و منابع مورد نیاز جهت تحقیق وپژوهش؛
- ضرورت توجه به ایران شناسی وآشنایی هر چه بیشتر استادان و دانشجویان زبان فارسی دانشگاه¬های آسیایی با تاریخ، فرهنگ و تحولات معاصر ایران به عنوان پیش نیازآموزش زبان فارسی در این دانشگاه‌ها؛
- ضرورت افزایش سقف اعطای بورس های تحصیلی در رشته های زبان فارسی وایران شناسی به دانشگاه¬های آسیایی توسط مراکز دانشگاهی ایران؛
- حمایت از انتشارپژوهش‌ها و پایان نامه های برتر در حوزه زبان فارسی وبرپایی جشنواره های علمی جهت تشویق دانشجویان و استادان؛
- تشکیل کمیته مشترک جهت تدوین کتاب های مناسب بر اساس نیاز سنجی منطقه‌ای با همکاری استان؛
- تأمین وتجهیز کتابخانه‌های مراکز و دپارتمان‌های زبان وادبیات فارسی کشورهای آسیایی توسط دانشگاه‌ها و نهادهای فرهنگی ایران؛
- پیگیری لازم جهت اجرایی سازی تفاهم‌نامه‌های منعقده میان دانشگاه‌های آسیایی وایرانی به ویژه در حوزه زبان و ادبیات فارسی؛
- تأکید بر راه اندازی شبکه های رادیویی، ماهواره‌ای وشبکه‌های اجتماعی برای آموزش زبان فارسی؛
- اطلاع رسانی جهت حضور و مشارکت استادان و دانشجویان زبان-فارسی در همایش‌ها و نشست‌های علمی دانشگاه‌های عضو مجمع؛
- توجه به برخی ظرفیت‌های بومی، قومی وفرهنگی موجود به عنوان زمینه های تسهیل کننده در آموزش زبان فارسی همانند میراث مکتوب فارسی؛
- حمایت از احیا و فعال‌سازی جایگاه انجمن استادان زبان فارسی دانشگاه‌های آسیا؛
- تلاش در تقویت پیوند زبان فارسی با دیگر حوزه های سیاسی، اقتصادی جهت بسترسازی برای ایجاد اشتغال فارغ التحصیلان زبان فارسی در سایرکشورها؛
پس از پایان نشست ها استادان و میهمانان از شهر تاریخی شادیاخ و آرامگاه کمال الملک بازدید نمودند. پس از صرف ناهار برای بازدید از آرامگاه فردوسی راهی طوس شدند. در آنجا پس از بازدید و مشاهده برنامه های تدارک دیده شده از قبیل شاهنامه خوانی به سمت بارگاه حرم رضوی عازم شهر مشهد شدند. پس از زیارت حرم و صرف شام حضرتی برای استراحت به مهمانسرای دانشگاه فردوسی منتقل گردیدند.